Хэрвээ хүмүүс гэнэтхэн алга болбол тэдний цахим хаягууд яах вэ?
Бид өдөр бүр интернет орчинд зураг нийтэлж, мессеж солилцож, шинэ цахим хаягууд нээдэг. Харин бид дижитал ертөнцөөс тодорхойгүй хугацаагаар холдох эсвэл цахим хаягаа идэвхтэй ашиглахаа болих үед бидний үлдээсэн дижитал ул мөр яадаг вэ? Тэдгээр мэдээллийг хэн хадгалж, хэн хариуцлага хүлээдэг вэ? Сошиал медиа дахь дурсамж Хэдийгээр бид цахим хаягаа ашиглахаа больсон ч Facebook, Instagram […]
Jaeger гэж юу вэ ?
Jaeger бол орчин үеийн backend системийг дотроос нь “харах” боломж олгодог distributed tracing хэрэгсэл юм. Өнөөдрийн программ хангамжийн ихэнх системүүд олон сервис, олон давхарга, олон сүлжээний дуудлагатай болсон тул нэг хэрэглэгчийн request систем дотор хэрхэн аялж байгааг ойлгох нь улам хэцүү болж байна. API удаан ажиллаж байгааг мэдэх амархан боловч яг хаана, яагаад удааширч байгааг […]
Пост-квант криптограф
PQClean нь пост-квант криптографийн (Post-Quantum Cryptography, PQC) алгоритмуудын цэвэр, аюулгүй, лавлагаа хэрэгжилтүүдийг (clean reference implementations) агуулсан нээлттэй эхийн төсөл юм. Энэхүү төсөл нь ирээдүйд квант компьютер хөгжсөн үед ч мэдээллийн аюулгүй байдлыг хадгалах зорилготой криптографийн шийдлүүдийг судлах, турших, хэрэгжүүлэхэд чиглэдэг. Яагаад пост-квант криптограф хэрэгтэй вэ? Одоогийн өргөн хэрэглэгддэг RSA, ECC зэрэг нийтийн түлхүүрт криптографийн алгоритмууд […]
Шифрлэлтийн аргууд: Нэг удаагийн шифр (One-Time Password)
Криптографийн түүхэнд онолын хувьд тайлах боломжгүй гэж батлагдсан цорын ганц шифрлэлтийн арга байдаг нь “Нэг удаагийн шифр” буюу One-Time Pad (OTP) юм. Энэхүү аргын нэр нь түүний үндсэн зарчмыг илтгэх бөгөөд шифрлэлтэд ашигласан түлхүүрийг зөвхөн ганц удаа ашиглаад устгадаг. Зөв хэрэгжүүлсэн тохиолдолд OTP нь Claude Shannon-ны тодорхойлсон “төгс нууцлал” (perfect secrecy) хэмээх ойлголтыг хангадаг. Энэ […]
Whitespace Steganography
Whitespace steganography гэдэг нь текстийн доторх харагддаггүй тэмдэгтүүдийг ашиглан мэдээлэл нуух аргыг хэлдэг. Хүн уншихад энгийн ганц өгүүлбэр шиг харагдах ч үг хооронд орсон хоосон зай, таб, эсвэл мөр шилжүүлэлтэд нууц өгөгдөл байрласан байдаг. Ийм учраас энэ арга нь анзаарагдах магадлал маш бага, харахад огт өөрчлөгдөөгүй мэт байдаг. Whitespace stegnography жишээ Энэ төрлийн стеганографийг хүмүүс […]
