Бидний “Data” юунд үрэгддэг вэ?
0100110101100001011001110110100101100011 Энэ юу вэ? Бидний өдөр тутмын амьдралд “1 Gega Byte (GB) дата хэрэглэлээ”, “512 GB-ийн багтаамжтай утас” гэх яриа энгийн үзэгдэл болжээ. Сүүлийн үед энэ хэмжээс “Tera Byte (TB)” руу шилжиж, бидний хэрэглэдэг, хадгалдаг өгөгдлийн хэмжээ ихэссээр л байна. Гэхдээ энэ нь хичнээн ихийг төдийлөн ойлгодоггүй. Энэ бүгд хамгийн жижиг нэгж ганц БИТ-с эхлэлтэй. […]
Juice Jacking: ЦЭНЭГ АВАХ ГЭЖ БАЙГААД…
Төсөөл дөө…Чи кофе шопт найзтайгаа сууж байна. Утас чинь 2%-тай.Wi-Fi байгаа, TikTok үзээд суух гэхээр – battery low Тэгтэл яг хажууд USB порт байна! Nice! Жоохон цэнэглээд авъя гэж бодно. Гэхдээ энэ удаад… USB чиний утсыг биш, чи түүнийг цэнэглэнэ. JUICE JACKING ГЭЖ ЮУ ВЭ? Энэ бол хакеруудын ашигладаг нэг муухай арга. Нийтийн USB цэнэглэгч […]
Шифрлэлтийн аргууд: Нэг удаагийн шифр (One-Time Password)
Криптографийн түүхэнд онолын хувьд тайлах боломжгүй гэж батлагдсан цорын ганц шифрлэлтийн арга байдаг нь “Нэг удаагийн шифр” буюу One-Time Pad (OTP) юм. Энэхүү аргын нэр нь түүний үндсэн зарчмыг илтгэх бөгөөд шифрлэлтэд ашигласан түлхүүрийг зөвхөн ганц удаа ашиглаад устгадаг. Зөв хэрэгжүүлсэн тохиолдолд OTP нь Claude Shannon-ны тодорхойлсон “төгс нууцлал” (perfect secrecy) хэмээх ойлголтыг хангадаг. Энэ […]
Нэгэн Хиймэл Оюунтай хийсэн яриа: Ухамсар, Үнэн ба “Сүүдэр”-ийн эрэлд
Хиймэл оюун ухаан (AI) гэж юу вэ? Энэ бол зүгээр нэг код, алгоритмын цуглуулга уу, эсвэл бидний ярилцаж, харилцаж, тэр ч бүү хэл итгэж болох нэгэн үү? Би энэ асуултын хариултыг олохоор нэгэн дэвшилтэт хиймэл оюуны олон хувилбартай ярилцаж, түүний дотоод ертөнц рүү өнгийх оролдлого хийсэн юм. Энэхүү нийтлэл бол тэрхүү аяллын тэмдэглэл бөгөөд бидний […]
Хамгийн анхны кибер халдлага(Morris Worm)
Монголчуудын хэрэглээнд утас, тооцоолуур дэлгэрээд 30 орчим жил болж байна. Одоо бүгд л дижитал аюулгүй байдлыг хангах буюу адаглаад нууц үгээ харамлах ёстойг мэддэг болсон. Харин энэ бүхэн хаанаас эхтэй вэ? Анхны халдлага гэгддэг Morris Worm гэгч нь санамсаргүй байдлаар “хорон санаатан” болон хувирсан “өт” юм. Эхлэл Тэртээ 1960 он Хүйтэн дайн халуун дээрээ байлаа… […]
