SOLID зарчим гэж юу вэ ?
SOLID зарчмууд – код жишээтэй тайлбар SOLID зарчмууд – программ хангамжийн дизайн, объект хандалттай програмчлалд ашиглагддаг таван үндсэн зарчим юм . Эдгээр нь кодыг илүү уян хатан, засварлахад хялбар, дахин ашиглах боломжтой болгодог. S – Single Responsibility Principle (Нэг үүргийн зарчим) Класс нь зөвхөн нэг л үүрэг гүйцэтгэх ёстой. Жишээ: O – Open/Closed Principle (Нээлттэй/Хаалттай […]
Техник хангамжийн аюулгүй байдлын модуль (HSM) гэж юу вэ?
Hardware Security Module (HSM) буюу техник хангамжийн аюулгүй байдлын модуль нь криптографын түлхүүрүүдийг удирдах, хамгаалах зориулалттай тусгай төхөөрөмж юм.Энэ нь шифрлэлтийн болон тайлалтийн үйлдлийг аюулгүй орчинд гүйцэтгэж, мэдрэмтгий өгөгдөлд хандах халдлагыг багасгах үүрэгтэй.HSM нь физик төхөөрөмж бөгөөд мэдээллийн хамгаалалтын хамгийн чухал хэсгүүдийн нэг гэж тооцогддог. Тэдгээр нь байгууллагын криптографын түлхүүрүүдийг зөвхөн зөвшөөрөгдсөн хэрэглэгчдэд ашиглуулах, дотоод […]
GPS систем хэрхэн байрлал тодорхойлдог вэ?
Орчин үеийн технологийн хөгжил нь мэдээллийн шуурхай дамжуулалт, байршлын нарийн тодорхойлолт, хөдөлгөөнт төхөөрөмжүүдийн уялдаа холбоонд тулгуурлан шинэ эрин үеийг нээж байна. Энэхүү хөгжлийн үндэс суурийн нэг чухал бүрэлдэхүүн нь GPS буюу (Global Positioning System) юм. GPS нх цэргийн зориулалтаар бүтээгдсэн боловч өдгөө дэлхийн хүн амын өдөр тутмын амьдралд гүн гүнзгий нэвтэрч, авто навигаци, тээвэр логистик, […]
AI API-г коддоо ашиглахын далд эрсдэлүүд
Сүүлийн жилүүдэд хиймэл оюун ухаан (AI) хөгжлийн хурдтай урагшилж, програм хангамжийн ертөнцөд шинэ боломжуудыг нээж байна. ChatGPT, Gemini, Claude, Copilot гэх мэт AI API-уудыг ашигласнаар хөгжүүлэгчид богино хугацаанд илүү ухаалаг, илүү үр ашигтай систем бүтээх боломжтой болсон.Гэвч энэ хялбар байдал, хурдан шийдэл бүрийн цаана далд эрсдэлүүд нуугдаж байдгийг мартаж болохгүй. 1. Мэдээллийн нууцлал алдагдах эрсдэл […]
Таны машиныг хакердах боломжтой юу? CAN Network-ийн тухай
Орчин үеийн автомашинд 100 гаруй бие даасан “mini-computer” буюу Электрон хяналтын нэгж (ECU) байдгийг та мэдэх үү? Хөдөлгүүрийг удирдах, тоормосыг ажиллуулах, аюулгүйн дэрийг дэлгэх, цонхыг онгойлгох гэх мэт бүгд өөрийн гэсэн ECU-тай байдаг. Эдгээр олон ECU буюу “тархи” хоорондоо хэрхэн холбогддог вэ? Эдгээр ECU-г хакердаж болох уу? Жишээ нь: ECU-г хакердаж автомашины аль нэг системийг […]
