Мэдээллийн нууцлал Криптограф
Криптограф гэдэг нь мэдээллийг нууцлах шинжлэх ухаан юм.Мессежийг зөвхөн зөвшөөрөгдсөн хүн унших боломжтой болгохын тулд шифрлэлтийн алгоритм болон түлхүүр ашигладаг. Криптограф юу хийдэг вэ? ✔ Нууцлал (Confidentiality) – Өгөгдлийг зөвхөн эрхтэй хүн уншина✔ Халдашгүй байдал (Integrity) – Мэдээлэл замд өөрчлөгдөөгүй эсэхийг батална✔ Бататгал (Authentication) – Илгээгч жинхэнэ мөн эсэхийг шалгана ⚠ Криптограф нь аюулгүй байдлын нэг хэрэгсэл болохоос бүх асуудлыг шийдэхгүй (жишээ нь: вирус, […]
AI Agents vs Agentic AI
Орчин үеийн хиймэл оюун ухааны (AI) салбар нь зөвхөн “Generative AI”-аар хязгаарлагдахгүй болж, бие даан даалгавар гүйцэтгэдэг AI Агентууд (AI Agents) болон илүү нарийн төвөгтэй, олон агентын уялдаа, хамтын ажиллагаанд суурилсан Agentic AI систем рүү эрчимтэй хөгжиж байна. 1. AI Агентууд: Тодорхой зорилго бүхий бие даасан нэгжүүд AI Агентууд гэдэг нь тодорхой хүрээний хүрээнд, өгөгдсөн […]
Tableau: Өгөгдлийг өгүүлэмж болгох урлаг
Өгөгдлийг амилуулдаг хэрэгсэл Өгөгдөл гэдэг нь анх харахад зөвхөн тоо, хүснэгт, лог файлуудын эмх замбараагүй бөөгнөрөл мэт санагддаг. Байгууллагын өдөр тутмын ажиллагааны мэдээлэл, хэрэглэгчийн гүйлгээ, борлуулалтын тайлан гээд олон мянган мөр өгөгдөл дундаас утга агуулгыг олж харах нь хүн бүрт хэцүү даалгавар мэт санагддаг. Харин Tableau гарч ирснээр энэ “чимээгүй” мэдээлэл яриа хөөрөөтэй болж, дүрс, […]
Ciphertext — Шифрлэлтийн нууц ертөнц
Хүн төрөлхтөн мэдээллийг хамгаалах хэрэгцээтэй болсон цагаас эхлэн шифрлэлтийн ойлголт үүссэн. Эрт үед хайр дурлалын захидал, цэргийн тушаал, стратегийн төлөвлөгөөг бусдаас нууж дамжуулах шаардлага гарч байсан бол өнөөдөр бид банкны гүйлгээ хийх, сошиалд нэвтрэх, имэйл илгээх бүрдээ шифрлэлтийг ашиглаж байна. Бид анзаарахгүй байж болох ч интернетийн үндсэн аюулгүй байдал бүхэлдээ шифрлэлтийн зарчим дээр тогтдог. Ciphertext […]
MQTT Broker
Интернэтэд холбогдсон төхөөрөмжүүд (IoT) олширч байгаа өнөө үед төхөөрөмжүүд хоорондоо хурдан, найдвартай, бага нөөц ашиглан харилцах шаардлага бий болсон. Энэ асуудлыг шийдэх хамгийн өргөн хэрэглэгддэг протокол бол MQTT бөгөөд түүний төв хэсэг нь MQTT Broker юм. Энэ нийтлэлээр бид MQTT талаар танилцсан бол энэ нийтлэлээрээ MQTT Broker гэж юу болох, хэрхэн ажилладаг, ямар төрлүүд байдаг, […]
