Халдлага илрүүлэх систем (IDS) гэж юу вэ?
Халдлага илрүүлэх систем гэж юу вэ? Сүүлийн жилүүдэд интернет болон компьютерийн сүлжээний хэрэглээ маш хурдан хөгжиж байна. Үүнтэй зэрэгцээд кибер халдлага ч мөн нэмэгдэж, илүү нарийн төвөгтэй болж байгаа. Зөвхөн firewall эсвэл antivirus ашиглах нь бүх халдлагыг зогсоож чаддаггүй. Тиймээс системд болж байгаа үйл ажиллагааг байнга хянаж, сэжигтэй зүйл илрүүлэх шаардлага гарч ирдэг. IDS гэж […]
Мэдээллийн нууцлал Криптограф
Криптограф гэдэг нь мэдээллийг нууцлах шинжлэх ухаан юм.Мессежийг зөвхөн зөвшөөрөгдсөн хүн унших боломжтой болгохын тулд шифрлэлтийн алгоритм болон түлхүүр ашигладаг. Криптограф юу хийдэг вэ? ✔ Нууцлал (Confidentiality) – Өгөгдлийг зөвхөн эрхтэй хүн уншина✔ Халдашгүй байдал (Integrity) – Мэдээлэл замд өөрчлөгдөөгүй эсэхийг батална✔ Бататгал (Authentication) – Илгээгч жинхэнэ мөн эсэхийг шалгана ⚠ Криптограф нь аюулгүй байдлын нэг хэрэгсэл болохоос бүх асуудлыг шийдэхгүй (жишээ нь: вирус, […]
Ensemble Methods гэж юу вэ?
Ensemble methods гэдэг нь машин сургалтын олон загварыг (models) нэгтгэж, ганц загвараас илүү нарийвчлалтай, тогтвортой үр дүн гаргах мөн ангиллын нарийвчлалыг сайжруулах техникүүд юм. Энгийнээр хэлбэл, “олны хүч оломгүй далай” гэсэн зарчим машин сургалт дээр хэрэгжиж байгаа хэлбэр гэж ойлгож болно. Ensemble аргуудыг ерөнхийд нь: 1. Bagging (Bootstrap Aggregating) Bagging нь нэг төрлийн загварыг олон удаа, өөр өөр өгөгдлийн дэд хэсгүүд дээр […]
Хүмүүс ChatGPT-г яг юунд ашиглаж байна вэ?
Өглөө бүр нэг л мэдэхэд “энэ имэйлийг арай цэгцтэй болгочих”, “энэ сэдвийг 5 минутын дотор ойлгуулчих”, “энэ код яагаад алдаа өгөөд байна?” гэж ChatGPT рүү бичээд сууж байдаг хүмүүс улам олширсоор. Зарим нь түүнийг хайлт хийх хэрэгсэл шиг ашиглана. Зарим нь ажлаа хийлгэдэг туслах болгож харна. Харин өөр хэсэг нь санаа, мэдрэмжээ илэрхийлэх хамтрагч шиг […]
