
QR кодын цаана юу нуугдаж байдаг вэ? Quishing-ээс сэргийлэх нь

Б.Эрдэнэбаяр
Багш


Б.Эрдэнэбаяр
Багш
Та ресторан руу ороод ширээн дээрх QR кодыг уншуулж цэсээ харж байсан уу? Эсвэл сургуулийн арга хэмжээний бүртгэлд QR код ашиглаж байсан уу?
QR (Quick Response) код нь мэдээллийг хоёр хэмжээст дүрс хэлбэрээр хадгалдаг код юм. Энгийн баркод зөвхөн нэг чиглэлд мэдээлэл агуулдаг бол QR код нь босоо болон хэвтээ чиглэлд мэдээлэл хадгалах боломжтой.
QR кодод дараах төрлийн мэдээллийг хадгалж болно:
Вебсайтын URL хаяг
Энгийн текст болон холбоо барих мэдээлэл
Wi-Fi сүлжээний мэдээлэл
Төлбөрийн мэдээлэл
Аппликейшн болон бусад үйлчилгээний холбоос
QR кодын хамгийн том давуу тал нь урт URL хаягийг гараар бичих шаардлагагүй болгож, мэдээлэлд хурдан нэвтрэх боломж олгодогт оршино.
Гэвч энэ хялбар байдлыг цахим гэмт хэрэгтнүүд өөрсдийн ашиг сонирхолд ашиглаж байна.
Phishing гэдэг нь хэрэглэгчийг хуурч, нууц үг, банкны мэдээлэл, хувийн мэдээллийг нь авах зорилготой цахим халдлага юм.
Харин Quishing гэдэг нь QR код ашиглан phishing халдлага үйлдэх аргыг хэлнэ.
Өөрөөр хэлбэл, цахим гэмт хэрэгтэн хуурамч QR код үүсгэж, түүнийг скан хийсэн хүнийг хуурамч вебсайт руу чиглүүлдэг.
Жишээлбэл:
Та сургуулийнхаа мэдээллийн самбар дээр дараах утгатай зар харлаа гэж бодъё.
"Шинэ сургалтын системд бүртгүүлэхийн тулд QR кодыг уншуулна уу."
Та кодыг скан хийхэд сургуулийн системтэй төстэй загвартай вебсайт нээгдэнэ. Тэндээс имэйл хаяг, нууц үгээ оруулахыг шаардана.
Гэвч тухайн вебсайт жинхэнэ сургуультай ямар ч холбоогүй, зөвхөн таны нэвтрэх мэдээллийг авах зорилготой хуурамч хуудас байж болно.
Таны оруулсан мэдээлэл халдагчийн гарт очих эрсдэлтэй.
Энэ төрлийн халдлагын үйл явцыг дөрвөн үндсэн алхмаар ойлгож болно.
1. Хуурамч QR код үүсгэх
Халдагч этгээд хуурамч нэвтрэх хуудас эсвэл төлбөрийн вебсайт бэлтгэнэ. Дараа нь тухайн вебсайтын URL хаягийг QR код болгон хувиргана.
2. QR кодыг тараах
Үүсгэсэн QR кодыг дараах байдлаар бусдад хүргэж болно:
Олон нийтийн газар байрлуулах
Жинхэнэ QR кодын дээр өөр QR код наах
И-мэйл болон мессежээр илгээх
Сошиал сүлжээнд нийтлэх
3. Хэрэглэгчийг хуурамч вебсайт руу чиглүүлэх
Хэрэглэгч QR кодыг уншуулахад хуурамч вебсайтын URL гарч ирнэ. Хэрэглэгч холбоосыг шалгалгүй нээвэл жинхэнэ сайттай төстэй хуудсанд орж болзошгүй.
4. Мэдээлэл хулгайлах
Хэрэглэгч хуурамч сайтад нууц үг, банкны мэдээлэл, баталгаажуулах код зэрэг мэдээллээ оруулбал халдагч этгээдэд дамжуулагдаж болно.
Зарим тохиолдолд хуурамч холбоос нь хортой файл татуулах эсвэл аюултай аппликейшн суулгахыг оролддог.
QR кодыг хараад жинхэнэ эсвэл хуурамч гэдгийг шууд мэдэх боломжгүй. Учир нь хоёр төрлийн код гаднаасаа ижил харагдаж болно.
Тиймээс дараах зүйлсийг анхаараарай.
1. QR кодын эх сурвалжийг шалгах
Олон нийтийн газар, реклам, мэдээллийн самбар дээрх QR кодыг уншуулахын өмнө тухайн код жинхэнэ эсэхийг шалгаарай. Дээрээс нь өөр наалт наасан, хэвлэлийн чанар нь өөр, эсвэл сэжигтэй харагдаж байгаа эсэхийг анзаарах хэрэгтэй.
2. URL хаягийг шалгах
QR код уншуулсны дараа гарч ирсэн URL хаягийг шууд нээх хэрэггүй.
Жишээлбэл:
Жинхэнэ хаяг: https://tee.education
Сэжигтэй хаягийн жишээ: https://tee.education.example.com
Хоёр дахь хаягт tee.education гэсэн үг байгаа боловч үндсэн домайн нь example.com юм.
Үсгийн алдаа, илүү тэмдэгт, танихгүй домайн байгаа эсэхийг шалгах нь чухал.
Мөн https:// болон цоожны тэмдэг байгаа нь тухайн вебсайт заавал найдвартай гэсэн үг биш. Энэ нь холболт шифрлэгдсэн болохыг илэрхийлдэг болохоос вебсайтын эзэмшигч найдвартай гэдгийг баталдаггүй.
3. Хэт яаралтай шаардлага тавьсан мэдээлэлд болгоомжлох
"Таны бүртгэл 10 минутын дараа устах болно."
"Нэн даруй төлбөрөө баталгаажуулна уу."
"Шагналаа авахын тулд QR кодыг уншуулна уу."
Ийм төрлийн мессежээр хэрэглэгчийг яаруулж, мэдээллээ шалгах боломж олголгүй үйлдэл хийлгэхийг оролдож болно.
4. Нууц мэдээллээ дур мэдэн оруулахгүй байх
QR кодоор орсон вебсайт нууц үг, банкны картын мэдээлэл, нэг удаагийн баталгаажуулах код шаардаж байгаа бол эх сурвалжийг заавал баталгаажуулаарай.
Цахим орчинд өөрийгөө хамгаалахын тулд дараах энгийн дадлуудыг хэвшүүлэх хэрэгтэй.
Танихгүй хүнээс ирсэн QR кодыг шууд скан хийхгүй байх.
QR код уншуулсны дараа вебсайтын URL хаягийг шалгах.
Төлбөр хийхээсээ өмнө хүлээн авагч болон төлбөрийн мэдээллийг баталгаажуулах.
Аппликейшн татахдаа QR кодоор ирсэн үл мэдэгдэх файлын оронд албан ёсны App Store эсвэл Google Play ашиглах.
Утасны үйлдлийн систем болон аппликейшнуудаа тогтмол шинэчлэх.
Чухал бүртгэлүүддээ хүчтэй нууц үг болон хоёр шатлалт баталгаажуулалт (MFA) ашиглах.
Мөн QR код уншуулахдаа заавал тусгай аппликейшн татах шаардлагагүй. Орчин үеийн олон ухаалаг утасны үндсэн Camera аппликейшн QR код унших боломжтой.
Юуны өмнө сандрах хэрэггүй. QR кодыг уншуулсан төдийд таны бүх мэдээлэл автоматаар хулгайлагдсан гэсэн үг биш.
Харин дараах арга хэмжээг аваарай.
Хэрэв зөвхөн холбоосыг нээсэн бол:
Хуудсыг хаах.
Хувийн болон нэвтрэх мэдээлэл оруулахгүй байх.
Юу ч татаж суулгахгүй байх.
Сэжигтэй холбоосыг бусдад дамжуулахгүй байх.
Хэрэв нууц үгээ оруулсан бол:
Тухайн үйлчилгээний албан ёсны аппликейшн эсвэл вебсайтаар нэвтэрч нууц үгээ даруй солих.
Ижил нууц үг ашигладаг бусад бүртгэлийн нууц үгийг мөн солих.
MFA идэвхжүүлэх.
Бүртгэлийн сэжигтэй нэвтрэлт болон үйл ажиллагааг шалгах.
Хэрэв банкны мэдээллээ оруулсан эсвэл мөнгө шилжүүлсэн бол:
Банктайгаа нэн даруй холбогдох.
Сэжигтэй гүйлгээг шалгуулах.
Шаардлагатай бол картаа түр хаалгах.
Хэрэв сэжигтэй аппликейшн суулгасан бол түүнд олгосон зөвшөөрлүүдийг шалгаж, аюулгүй байдлын мэргэжлийн тусламж аваарай.
QR код бол бидний өдөр тутмын амьдралыг хялбарчилж буй технологийн нэг юм. Гэхдээ аливаа технологийн адил түүнийг зөв болон буруу зорилгоор ашиглах боломжтой.
Хамгийн гол нь QR кодыг хараад шууд итгэх биш, эх сурвалж, URL хаяг, шаардлагатай үйлдлийг нь шалгаж сурах хэрэгтэй.
Цахим аюулгүй байдал гэдэг зөвхөн мэргэжлийн хүмүүсийн мэдэх ёстой зүйл биш. Энэ бол технологи ашиглаж буй хүн бүрийн эзэмших ёстой чухал чадвар юм.
Дараагийн удаа QR код уншуулахдаа нэг секунд азнаарай. Та яг хаашаа нэвтрэх гэж байгаагаа мэдэж байна уу?