
Нүдний хөдөлгөөн дагах технологи (Eye tracking)

Н.Чигцалмаа
Багш


Н.Чигцалмаа
Багш
Eye Tracking систем нь нүдний байрлал болон хөдөлгөөнийг илрүүлж, хэрэглэгчийн харааны чиглэлийг тооцоолох зарчимд үндэслэдэг. Ихэнх системүүд нүдний хүүхэн харааны байрлал, нүдний тусгал болон нүүрний онцлог цэгүүдийг ашиглан хэрэглэгчийн харж буй чиглэлийг тодорхойлдог.
Үндсэн үйл явц нь дараах дарааллаар явагдана:
Камераар хэрэглэгчийн нүүр болон нүдний дүрсийг хүлээн авна.
Нүдний байрлал болон хүүхэн харааг илрүүлнэ.
Нүдний хөдөлгөөнийг кадр бүрээр тооцоолно.
Харааны чиглэлийг дэлгэцийн координаттай харьцуулна.
Цуглуулсан өгөгдлийг боловсруулж, харааны зан төлөвт дүн шинжилгээ хийнэ.
Орчин үеийн системүүдэд компьютерын хараа болон хиймэл оюун ухааны алгоритмыг ашигласнаар тусгай төхөөрөмжгүйгээр энгийн камерын тусламжтайгаар нүдний чиглэлийг тооцоолох боломжтой болсон.
Fixation – Нүд тодорхой нэг цэг дээр тодорхой хугацаанд тогтвортой төвлөрөх үйл явц. Энэ нь хэрэглэгч тухайн мэдээлэлд хэр зэрэг анхаарал хандуулж байгааг тодорхойлоход ашиглагдана.
Saccade – Нүдний нэг цэгээс нөгөө цэг рүү хурдан шилжих хөдөлгөөн. Энэ хөдөлгөөн нь мэдээлэл хайх болон унших явцад түгээмэл ажиглагддаг.
Dwell Time – Хэрэглэгч тодорхой объект, хэсэг эсвэл мэдээлэл дээр нийт хэдий хугацаанд анхаарлаа төвлөрүүлснийг илэрхийлнэ.
Fixation Count – Тухайн хэсэг дээр хэдэн удаа харааны төвлөрөл үүссэнийг харуулна. Энэ үзүүлэлт өндөр байх нь тухайн хэсэг хэрэглэгчийн анхаарлыг ихээр татсан эсвэл мэдээллийг ойлгоход хүндрэлтэй байж болохыг илтгэнэ.
Heatmap – Хэрэглэгчийн харааны төвлөрлийг өнгөөр дүрслэн харуулдаг дулааны зураглал юм. Тухайн хэсэгт хэрэглэгч олон удаа эсвэл удаан хугацаагаар харсан бол илүү тод өнгөөр дүрслэгдэнэ.

Хэрэглэгчийн анхаарлын төвлөрлийг бодит өгөгдөлд үндэслэн хэмжих;
Ухамсаргүйгээр хийгдэж буй харааны үйлдлийг илрүүлэх;
Харааны зан төлөвийг тоон өгөгдөл болгон боловсруулах;
Хэрэглэгчийн туршлагын судалгааг илүү нарийвчлалтай хийх;
Вэбсайт болон программын интерфейсийн ашиглахад хялбар байдлыг сайжруулах;
Судалгааны үр дүнг дулааны зураглал, график болон статистик хэлбэрээр харуулах боломжтой.
Eye Tracking технологид тодорхой хязгаарлалтууд байдаг.
Нэгдүгээрт, мэргэжлийн зориулалтын тусгай төхөөрөмж болон программ хангамжийн өртөг өндөр байж болно.
Хоёрдугаарт, хэрэглэгчийн нүдний шил, орчны гэрэлтүүлэг, толгойн хөдөлгөөн зэрэг хүчин зүйлс хэмжилтийн нарийвчлалд нөлөөлөх боломжтой.
Мөн Eye Tracking нь хэрэглэгч хаашаа харж байгааг тодорхойлдог боловч тухайн хүн яг юу бодож байгааг шууд тодорхойлох боломжгүй. Иймээс илүү бодитой үр дүнд хүрэхийн тулд eye tracking-ийн өгөгдлийг асуулга, ярилцлага зэрэг бусад судалгааны аргачлалтай хослуулах шаардлагатай.
Түүнчлэн нүдний хөдөлгөөний өгөгдөл нь хүний хувийн болон биометрийн шинжтэй мэдээлэлтэй холбоотой байж болох тул хэрэглэгчийн зөвшөөрөлтэйгөөр цуглуулах, аюулгүй хадгалах, зөвхөн тодорхой зорилгын хүрээнд ашиглах шаардлагатай.

Eye Tracking технологи нь хүний нүдний хөдөлгөөн, харааны чиглэл болон анхаарлын төвлөрлийг хэмжиж, хэрэглэгчийн зан төлөвийг судлах боломжийг олгодог орчин үеийн технологи юм. Хиймэл оюун ухаан болон компьютерын харааны хөгжилтэй холбоотойгоор уг технологи улам нарийвчлалтай, хүртээмжтэй болж байна. Иймээс Eye Tracking нь хүний анхаарал, мэдээлэл хүлээн авах үйл явц болон хүн-компьютерын харилцан үйлчлэлийг судлах чухал арга хэрэгсэл юм.