Ялааны тархийг компьютерт хуулбарлав

2026 оны 3-р сарын 7-нд нейротехнологийн компани болох Eon Systems дэлхийд анхны бүрэн тархины эмуляцийг амжилттай хийжээ. Тэд жимсний ялаа (Drosophila melanogaster)-ны биологийн тархийг бүрэн хуулбарлаж, виртуал биетэй холбон, компьютерт ажиллуулсан байна.

Жимсний ялаа бол шинжлэх ухааны лабораторид хамгийн их судалдаг жижиг амьтдын нэг. Жимсний ялаа нь харьцангуй цөөн нейронтой, генетикийн болон зан үйлийн хувьд сайн судлагдсан организм тул тархины бүрэн хэмжээний тоон загварчлал хийхэд тохиромжтой туршилтын объект болдог.

Тархийг хуулбарласан виртуал ялаа ямар ч сургалт, шагнал дохио, бататгалт сургалт ашиглаагүй алхаж, биеэ засаж, элсэн чихрийн дохиод хариу үзүүлж эхэлсэн нь шинжлэх ухааны томоохон туршит болсон байна.

Жимсний ялааны тархи нь:

• 130,000–140,000 нейрон агуулдаг

• Эдгээр нейронууд хоорондоо 50 сая синаптик холболт үүсгэдэг

• Хэдийгээр хүний тархитай харьцуулахад маш жижиг боловч нарийн төвөгтэй зан үйлийн тогтолцоог удирдах чадвартай

Энэхүү ололт нь FlyWire хэмээх томоохон олон улсын санаачилгад тулгуурласан. Хэдэн зуун эрдэмтэд электрон микроскоп ашиглан насанд хүрсэн жимсний ялааны тархийг зурган дүрслэлд буулган авсан. Дараа нь хиймэл оюун ухааны тусламжтайгаар эдгээр дүрслэлийг нэгтгэж, бүрэн коннектом — өөрөөр хэлбэл тархийн бүрэн холболтын зураглал — гаргаж авсан.

Коннектом гэдэг нь аль нейрон аль нейронтой холбогдож байгаа, хэдэн холболт байгаа, дохио хэрхэн дамждагийг харуулах бүрэн зураглал юм.

Eon Systems-ийн эрдэмтэд гурван бие даасан бүрэлдэхүүн хэсгийг нэгтгэсэн:

Shiu LIF тархины загвар — 127,400 нейрон, 50 сая синаптик холболт бүхий тооцооллын загвар, машин сургалтаар нейротрансмиттерийн төрлийг таамагласан, Brian2 орчинд ажилладаг

NeuroMechFly v2 — MuJoCo физикийн хөдөлгүүр дээр ажилладаг анатомийн хувьд үнэн зөв виртуал ялааны бие

Олон мөчлөгт өөрөө зохицох удирдлагын загвар — хөлийн хөдөлгөөнийг зохицуулах тогтолцоо

Үүний үр дүнд:

• Алхах — урьдчилан програмчлаагүй, зааварчлаагүй

• Биеэ засах — мөчүүдийн нарийн зохицуулалт шаарддаг үйлдэл

• Хоол авах дохиод хариу үзүүлэх — элсэн чихрийн дохио мэдэрсэнд хариу болгон хоол авах зан үйл илэрсэн