Бүх нийтлэлүүд
2026.08.141 min read#танинмэдэхүй
Илүү үр ашигтай болох тусам яагаад илүү их хэрэглэдэг вэ?
Д.Анхбаяр
Багш
Д.Анхбаяр
Багш
1865 онд Английн эдийн засагч William Stanley Jevons нүүрсний хэрэглээг судалж байхдаа нэгэн сонирхолтой зүйлийг ажиглажээ. Тухайн үед уурын хөдөлгүүрүүд улам үр ашигтай болж, тодорхой ажлыг хийхэд өмнөхөөсөө бага нүүрс шаарддаг болсон байна. Логикоор бол нүүрсний хэрэглээ буурах ёстой мэт санагдавч бодит байдал эсрэгээрээ байв.
Хөдөлгүүрүүд илүү хэмнэлттэй болсноор үйлдвэрлэлийн өртөг буурч, үйлдвэрүүд улам олноор байгуулагдан, уурын хөдөлгүүрийг ашиглах салбарууд эрчимтэй өсжээ. Үүний үр дүнд нийт нүүрсний хэрэглээ өмнөхөөсөө хэд дахин нэмэгдсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, нөөцийг илүү үр ашигтай ашиглах боломж нь тухайн нөөцийн нийт хэрэглээг бууруулах бус, харин өсгөхөд хүргэсэн юм.
Жевонсын парадоксын гол санаа нь маш энгийн. Аливаа бүтээгдэхүүн эсвэл үйлчилгээ илүү хямд, хүртээмжтэй, үр ашигтай болох тусам хүмүүс түүнийг илүү их ашиглаж эхэлдэг.
Жишээлбэл, интернетийн хурд нэмэгдэхийн хэрээр хүмүүс интернет бага ашиглах биш, харин илүү өндөр чанартай видео үзэж, онлайн тоглоом тоглож, хиймэл оюуны үйлчилгээ хүртэл өргөн хэрэглэдэг болсон. Технологийн үр ашиг өссөн ч нийт хэрэглээ мөн өссөн гэсэн үг.
Бидний өдөр тутмын амьдралд ч ийм жишээ олон удаа тохиолддог.
Жишээ нь технологийн салбарт хатуу дискний үнэ жил ирэх тусам хямдарч, хадгалах багтаамж асар их болсон. Хэрэв Жевонсын парадокс байхгүй байсан бол хүмүүс өмнөхөөсөө бага хэмжээний өгөгдөл хадгалах ёстой мэт. Гэтэл өнөөдөр бид өндөр нягтаршилтай зураг, 4K видео, том хэмжээний тоглоом зэрэг хадгалдаг өгөгдлийн хэмжээ өмнөхөөсөө хэдэн зуун дахин өсжээ.
Үүнтэй адил LED гэрэл улам бага цахилгаан хэрэглэдэг болсон ч хотууд илүү олон гэрэлтүүлэгтэй болж, оффис, дэлгүүр, сурталчилгааны дэлгэцүүд тасралтгүй ассаар байгаа нь нийт эрчим хүчний хэрэглээг бууруулаагүй тохиолдлуудын нэг юм.