Бүх нийтлэлүүд
2026.06.282 min read#танинмэдэхүй#ДНХ#Ген#Амьдралын код#Генийн шинжлэх ухаан#ДНХ-ийн бүтэц#Мутаци#Генийн мутаци#DNA#Gene#Biology#Life Code#DNA Structure#Mutation#Genetic Mutation
Бидний биеийг удирддаг "Үйлдлийн систем"
М.Энх
Багш
М.Энх
Багш
Дэлхий дээрх хамгийн хүчирхэг, хамгийн ухаалаг компьютер хаана байдаг вэ гэж та бодож байна уу? Нууц лабораторид уу? Эсвэл томоохон технологийн компаниудад уу? Үгүй дээ, тэр компьютер яг одоо энэ нийтлэлийг уншаад сууж байгаа ТАНЫ БИЕ юм.
Бидний гар утас, компьютер хэрхэн ажилладгийг бид мэднэ. Тэдэнд "Үйлдлийн систем" (iOS, Android, Windows) болон төрөл бүрийн аппликэйшнүүд хэрэгтэй байдаг. Тэгвэл хүний бие ч гэсэн яг л үүнтэй адилхан "программ хангамж"-аар ажилладаг гэвэл та итгэх үү?
Өнөөдөр бид амьдралын хамгийн том нууц болох ДНХ болон Ген гэдэг зүйлсийг мэдээллийн технологитой харьцуулан, маш энгийнээр тайлбарлах болно.
Компьютерын бүх программ, тоглоом, вэбсайтууд ердөө л 0 болон 1 гэсэн хоёрхон тооноос бүрдсэн урт кодоор бичигдсэн байдгийг бүгд мэдэх байх. Үүнийг бид хоёртын тооллын систем гэдэг.
Тэгвэл байгаль эх өөрийн гэсэн програмчлалын хэлтэй. Тэр нь 0 ба 1 биш, харин A, T, C, G гэсэн дөрвөн үсэг (химийн бодис)-ээс бүрддэг. Энэхүү дөрвөн үсгийн төгсгөлгүй мэт урт дарааллыг бид ДНХ (DNA) гэж нэрлэдэг.
ДНХ бол таны биеийг хэрхэн угсарч, хэрхэн ажиллуулахыг зааж өгсөн "Эх код" (Source code) юм.
Таны үс ямар өнгөтэй байх, та хэр өндөр болох, тэр ч байтугай заримдаа ямар зан ааштай байх нь хүртэл энэ кодонд бичигдсэн байдаг.
Бидний гар утсанд маш олон аппликэйшн бий. Зураг дарах үед "Камер", дуу сонсох үед "Хөгжим" апп ажиллана. Тэд бүгд утасны санах ойд байгаа кодын нэг хэсэг боловч, тус бүрдээ өөр өөр үүрэгтэй.
Биологид үүнийг Ген (Gene) гэж нэрлэдэг.
ДНХ гэдэг тэр урт кодын тодорхой нэг үйлдэл хийдэг жижиг хэсгийг нь Ген гэнэ.
Нүдний өнгөний ген: Энэ бол таны нүдийг бор эсвэл цэнхэр болгож буддаг "Аппликэйшн" юм.
Өсөлтийн ген: Энэ бол таны ясыг уртасгаж, өндөр болгодог "Программ" юм.
Хүний биед ойролцоогоор 20,000 гаруй ийм "аппликэйшн" (ген) суулгагдсан байдаг. Тэдгээр нь бидний эс гэгдэх бяцхан компьютерууд дотор өдөр шөнөгүй ажиллаж, биднийг амьд, эрүүл байлгадаг байна.
Компьютерын кодонд алдаа гарвал яадаг вэ? Программ гацна, эсвэл алдаа зааж унтарна. Үүнийг бид "Bug" (Алдаа) гэж нэрлэдэг.
Бидний биеийн кодонд (ДНХ) ч гэсэн заримдаа алдаа гардаг. Нэг үсэг нь өөр үсгээр солигдох, эсвэл нэг "аппликэйшн" устгагдах тохиолдол гарна. Биологичид үүнийг Мутаци (Mutation) гэж нэрлэдэг. Зарим алдаа нь ямар ч хор хөнөөлгүй байдаг бол, зарим алдаа нь өвчин үүсгэх шалтгаан болдог.
Тэгвэл эрдэмтэд энэ алдаатай кодыг яг л компьютер дээрх шиг устгаад, шинээр зөв код бичиж оруулж чаддаг болов уу?
“Дараагийн цувралаас бид биологийн ертөнц дэх "Ctrl+C" болон "Ctrl+V" буюу генийг хэрхэн засварладаг тухай гайхалтай технологийн талаар олж мэдэх болно. Надтай цуг байгаарай!”