
Дрон хэрхэн ажилладаг вэ?

Ж.Солонго
Багш


Ж.Солонго
Багш
Дрон бол нисгэгчгүй нисэх онгоц буюу (Unmanned Aircraft) юм.
Дронуудыг илүү албан ёсоор нисгэгчгүй агаарын тээврийн хэрэгсэл (Unmanned aerial vehicles (UAV)) эсвэл нисгэгчгүй нисэх онгоцны систем гэж нэрлэх нь ч бий.
Дроныг 1970-аад онд Абрахам Карем зохион бүтээсэн бөгөөд UAV технологийн үндэслэгч гэж тооцогддог.
Нисгэгчгүй нисэх хэрэгсэл (UAV) гэдэг дрон нь алсаас удирдах эсвэл урьдчилан программчилсан нислэгийн төлөвлөгөөний дагуу бие даан нисэх боломжтой юм. Эдгээр нь янз бүрийн хэлбэр, хэмжээтэй бөгөөд агаарын гэрэл зураг, дүрс бичлэг хийх, илгээмж хүргэх, эрэн хайх, аврах ажиллагаа, тандалт, цэргийн ажиллагаа зэрэг олон төрлийн зориулалтаар ашиглагддаг болсон.
Үндсэндээ дрон бол мэдрэгч (sensor) болон байршил тогтоох системтэй (GPS) хамтран ажилладаг, суулгагдсан системдээ программ хангамжийн удирдлагатай нислэгийн төлөвлөгөөг ашиглан алсаас удирдах эсвэл бие даан нисэх боломжтой нисдэг робот юм.
Хэрхэн ажилладаг вэ?
Дрон нь нислэгийн болон навигаци гэсэн хоёр үндсэн горимтой.
Нисэхийн тулд дрон нь зай гэх мэт тэжээлийн эх үүсвэртэй байх ёстой. Мөн ихэвчлэн мотор, сэнс эсвэл далавч, хүрээтэй байдаг. Дроны хүрээ эсвэл далавч нь жингээ багасгаж, маневрлах чадварыг нэмэгдүүлэхийн тулд ихэвчлэн хөнгөн, нийлмэл материалаар хийгдсэн байдаг.
Дрон нь удирдлагатай байх шаардлагатай бөгөөд энэ нь нисгэгчийг газарт байх хооронд нисгэгчгүй төхөөрөмжийг хөөргөх, жолоодох, газардахыг тулд алсын удирдлага ашиглах боломжийг олгодог. Удирдлагууд нь Wi-Fi зэрэг радио долгион ашиглан дронтой холбогддог. Мөн дрон нь ихэвчлэн камертай байдаг бөгөөд энэ нь дроны харж буй орчны дүрс, мэдээллийг нисгэгчийн хяналтын төхөөрөмж рүү бодит цаг хугацаанд дамжуулдаг.
Дронууд нь саад тотгороос зайлсхийх мэдрэгч болон GPS-ийн хослолыг ашиглан тодорхой чиглэлийн дагуу автоматаар нисч чаддаг. Үүний нийтлэг хэрэглэлт нь зарим хэрэглэгчийн дрон дээр гэртээ буцаж ирэх (HomeLanding) функц юм.

Дрон нь олон бүрэлдэхүүн хэсэгтэй бөгөөд үүнд дараах зүйлс орно.
Хөдөлгүүрийн хурд, чиглэлийг удирддаг электрон хурд хянагч
Flight controller
GPS модуль
Баттерей
Антен
Хүлээн авагч (Receiver)
Камерууд
Чичиргээ, салхи болон бусад хөдөлгөөнөөс камерыг тогтворжуулагч
Хэт авианы мэдрэгч, мөргөлдөөнөөс зайлсхийх мэдрэгч
Хурд хэмждэг акселерометр
Далайн түвшнээс дээш өндөрийг хэмжигч

1.Өндөр хүчин чадалтай, томруулж, гимбал тогтворжуулж, хазайх чадвартай төрөл бүрийн камерууд
2.Хиймэл оюун ухаан (AI) нь дронд объектуудыг дагаж мөргөх боломжийг олгодог
3.Медиа хадгалах формат
4.Нислэгийн хамгийн дээд хугацаа дрон нь агаарт хэр удаан байх болохыг тодорхойлдог
5.Өгсөх, уруудах зэрэг хамгийн дээд хурд
6.Анхны байршил руу буцах болон объектыг дагах
Зарим дрон нь саадыг илрүүлж, мөргөлдөхөөс зайлсхийхийн тулд мэдрэгч ашигладаг. Эхний ээлжинд эдгээр мэдрэгчүүд нь дроны урд байгаа объектуудыг илрүүлэх зориулалттай. Зарим дронууд урд, хойд, доор, дээр, хажуу тийш таван чиглэлд саад тотгорыг илрүүлдэг. Дронууд буухдаа доошоо харсан камер, хэт авианы мэдрэгч бүхий харааны байршил тогтоох системийг ашигладаг. Хэт авианы мэдрэгч нь дроныг газарт хэр ойрхон байгааг тодорхойлдог.
Дронуудыг хөдөө аж ахуйн салбарт ургацын өсөлт, өндөр, хөрсний байдал болон усалгааны түвшинг хянахад ашигладаг. Мөн LiDAR болон камерын технологийн тусламжтайгаар ургамлын эрүүл мэндийг шинжилж, тариалангийн үр ашигтай менежмент хийх боломжийг бүрдүүлдэг.
Гал сөнөөгчид болон онцгой байдлын байгууллагууд дроныг түймрийн тархалт, гамшигт өртсөн бүс нутгийг хянахад ашигладаг. Дрон нь бодит цагийн зураг, дүрс бичлэг дамжуулж, хохирлын хэмжээ болон эрсдэлийг үнэлэхэд тусалдаг.

Даатгалын компаниуд дроныг үл хөдлөх хөрөнгө, барилга байгууламжийн эвдрэл гэмтлийг шалгах, үнэлгээ хийх, нэхэмжлэлийн процессыг хурдасгахад ашигладаг.
Дронууд нь IoT (Internet of Things) технологитой хослон ажиллаж, мэдрэгч болон GPS-ээр дамжуулан өгөгдөл цуглуулах, орчны хяналт хийх, ухаалаг хот, логистик, хөдөө аж ахуй зэрэг олон салбарт автоматжуулалт, мониторинг хийхэд ашиглагддаг.