Пост-квант криптограф

Яагаад пост-квант криптограф хэрэгтэй вэ?

Одоогийн өргөн хэрэглэгддэг RSA, ECC зэрэг нийтийн түлхүүрт криптографийн алгоритмууд нь:

• Том тоо задлах

• Дискрет логарифм бодох
  гэсэн асуудлуудын хүндрэлд тулгуурладаг.

Гэвч квант компьютер хангалттай хөгжвөл Шорын алгоритм ашиглан эдгээрийг харьцангуй богино хугацаанд эвдэх боломжтой болно. Үүнийг даван туулахын тулд:

• Тор (lattice)

• Код

• Хэш

• Олон хувьсагчт полином
  зэрэгт суурилсан квант-тэсвэртэй алгоритмууд шаардлагатай болсон.

PQClean төслийн зорилго

PQClean нь дараах үндсэн зорилготой:

1. Цэвэр хэрэгжилт (Clean implementation)
   – Ассемблер бус, уншихад ойлгомжтой C хэл дээр бичигдсэн
   – Архитектур, платформоос хараат бус

2. Аюулгүй байдлыг чухалчлах
   – Side-channel халдлагаас сэргийлэх зарчим баримталсан
   – Тогтмол хугацаанд ажиллах (constant-time) код

3. Стандарчлалд дөхөм болгох
   – NIST-ийн Post-Quantum Cryptography стандартчиллын явцад өрсөлдөж буй алгоритмуудын лавлагаа код

PQClean-д багтдаг алгоритмууд

PQClean репозиторт дараах төрлийн алгоритмууд ордог:

• 🔐 Key Encapsulation Mechanisms (KEM)
  Жишээ: CRYSTALS-Kyber, Classic McEliece

• ✍️ Digital Signatures
  Жишээ: CRYSTALS-Dilithium, Falcon, SPHINCS+

Эдгээр нь ихэнхдээ NIST PQC финалист эсвэл стандарт болсон алгоритмууд байдаг.

PQClean-ийн давуу тал

• 📖 Судлаач, оюутнуудад сурахад тохиромжтой

• 🧪 Алгоритм турших, харьцуулахад хялбар

• 🛡️ Аюулгүй байдлын аудит хийхэд тохиромжтой

🔧 Бусад төсөл (OpenSSL, liboqs гэх мэт)-д суурь болдог

Хаана ашиглагддаг вэ?

PQClean-ийг ихэвчлэн:

• Криптографийн судалгаа

• Пост-квант алгоритмын тест, бенчмарк

• Стандартчиллын үнэлгээ

• Бусад аюулгүй байдлын сангуудын суурь код
  зэрэгт ашигладаг.

PQClean нь квант эринд бэлдэх криптографийн чухал нөөц бөгөөд пост-квант алгоритмуудыг ойлгох, хэрэгжүүлэх, шалгахад зайлшгүй хэрэгтэй төсөл юм. Ирээдүйн мэдээллийн аюулгүй байдлыг хангахад PQClean-ийн оруулж буй хувь нэмэр маш чухал гэж үздэг.