
Яагаад манай сургуулийн лого резинэн нугас вэ?

М.Зоригт
Багш


М.Зоригт
Багш
Та хүүхдээ гэрийн даалгавраа хийж байхдаа гацаж, улмаар өөртөө чангаар ярьж буйг нь анзаарч байсан уу?
"За, эндээс энэ тоог хасаад, дараа нь үржүүлнэ... Өө, би энд алдаа гаргачихаж!"
Хэн нэгэнд тайлбарлаагүй ч, ердөө бодлоо чангаар хэлэх төдийд шийдэл нь аяндаа тодорхой болох тохиолдол олон. Энэ бол санамсаргүй үзэгдэл биш юм. Программ хангамжийн инженерүүдийн хагас зууны турш ашиглаж ирсэн "Rubber Duck Debugging" буюу "Резинэн нугастай зөвлөлдөх" аргачлалын үндэс нь яг энэ сэтгэл зүйн үйл явц дээр тогтдог.
Түүхэн эх сурвалж: Яагаад заавал нугас гэж?

1999 онд хэвлэгдсэн "The Pragmatic Programmer" хэмээх алдартай бүтээлд зохиогчид нэгэн сонирхолтой зуршлын тухай өгүүлсэн байдаг. Нэгэн туршлагатай хөгжүүлэгч ажлын ширээн дээрээ резинэн нугас тавьж, кодонд нь алдаа гарах бүрд түүндээ мөр бүрээр нь тайлбарлан уншиж өгдөг байжээ. Хачирхалтай нь, тэрхүү нугасанд асуудлаа тайлбарлах явцад алдааны шийдэл нь бараг үргэлж олддог байв.
Үүний шалтгаан нь маш энгийн: Өөрийн мэддэг зүйлийг өөр хүнд (эсвэл эд зүйлд) ойлгомжтойгоор тайлбарлахын тулд хүн бодлоо цэгцлэх шаардлагатай болдог. Харин бодлоо цэгцлэх энэхүү үйл явц нь суралцахуйн хамгийн хүчтэй хэрэгсэл болдог байна.
Боловсролын шинжлэх ухаан үүнийг баталдаг

Сурган хүмүүжүүлэх ухааны судалгаагаар энэхүү үзэгдлийг "Protégé Effect" буюу "Шавийн нөлөөлөл" гэж нэрлэдэг. Хүн өөрийн олж авсан мэдлэгээ бусдад зааж буй мэт тайлбарлах үед ойлголт нь хамгийн гүн түвшинд хүрч, ой тогтоолтод удаан хадгалагддаг нь тогтоогджээ.
Нобелийн шагналт физикч Ричард Фейнман энэхүү зарчмыг өөрийн сургалтын арга барилын гол цөм болгосон нь өдгөө дэлхий нийтэд "Фейнманы техник" нэрээр танил болсон билээ. Түүний үндсэн санаа нь:
"Хэрэв та ямар нэгэн зүйлийг 10 настай хүүхдэд ойлгомжтой тайлбарлаж чадахгүй байгаа бол, та өөрөө ч түүнийгээ бүрэн ойлгоогүй байна гэсэн үг."
Өөрөөр хэлбэл, суралцах хамгийн үр дүнтэй арга бол цээжлэх биш, харин бусдад тайлбарлах юм.

Манай сургуулийн логон дахь шар нугас бол зүгээр нэг өхөөрдөм дүрс биш. Энэ бол бидний сургалтын үндсэн үнэт зүйлийг илэрхийлсэн бэлгэ тэмдэг юм:
Бид бэлэн хариулт өгдөггүй, харин асуулт тавих зориг өгдөг.
Бид хичээл цээжлүүлдэггүй, харин өөрөө тайлбарлаж, задлан шинжлэх орон зайг бүрдүүлдэг.
Бид алдааг шийтгэдэггүй, харин алдаанаас суралцах замыг зааж өгдөг.
Манай сурагчид код, бодлого, төсөл бүхнээ ангийнхныхаа өмнө тайлбарлаж сурсан байдаг. Багш нар бол зөвхөн чиглүүлэгчид бөгөөд сурагч бүрийн дотор амьдардаг тэрхүү "резинэн нугас" буюу өөрөө өөртөө дүн шинжилгээ хийх чадвар нь жинхэнэ багш нь юм.
Дараагийн удаа хүүхэд тань даалгавар дээрээ гацвал шууд хариултыг нь хэлж өгөхийн оронд дараах аргуудыг туршаад үзээрэй:
Зүгээр л сонс: Хажууд нь суугаад 30 секунд орчим чимээгүй хүлээ.
Асуулт тавь: "Энэ бодлогыг надад нэг тайлбарлаад өгөөч?" гэж хүс. Та өөрөө юу ч мэдэхгүй байгаа мэт аягласан ч болно.
Бүү тасал: Хүүхдийн тайлбарыг дуустал нь тэвчээртэй сонс. Тэр тайлбарлаж байх явцдаа асуудлынхаа шийдлийг өөрөө олох нь гарцаагүй.
Гэртээ резинэн нугас, эсвэл хүүхдийнх нь дуртай тоглоомыг ширээн дээр нь тавьж өгөх нь ч гайхалтай үр дүнтэй байдаг. Тэрхүү "нугас" нь хүүхдэд хэзээ ч шүүмжилдэггүй, тэвчээртэй сонсогч болдог байна.
Технологи хурдацтай хувьсаж буй энэ эрин үед хамгийн үнэ цэнтэй ур чадвар бол "бэлэн хариулт цээжлэх" биш, харин асуудлаа өөртөө болон бусдад тайлбарлаж чаддаг, логиктой сэтгэх чадвар юм.
"Tee Education" нь хүүхдийн тань сэтгэн бодох чадварыг хөгжүүлээд зогсохгүй, өөртөө итгэх итгэл, асуулт тавих зоригийг нь бадраахыг зорьдог. Тийм учраас л манай лого резинэн нугастай байдаг билээ.